Kê khai di sản thừa kế là giai đoạn khởi đầu mang tính quyết định trong toàn bộ tiến trình nhận thừa kế tài sản của người đã khuất. Việc kê khai di sản thừa kế chính xác, trung thực và đầy đủ không chỉ giúp hồ sơ công chứng được phê duyệt nhanh chóng mà còn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của từng thành viên trong gia đình, tránh nguy cơ tranh chấp nội bộ hoặc bị hủy hoại giao dịch sau này.

1. Bản chất pháp lý của việc kê khai di sản thừa kế

Căn cứ theo Quy định về thừa kế tại Bộ luật Dân sự 2015 Điều 611 và Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản thừa kế bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Thủ tục kê khai di sản là việc những người thuộc diện hưởng thừa kế (theo di chúc hoặc theo pháp luật) tiến hành kiểm kê, lập danh mục toàn bộ tài sản, quyền tài sản và cả các nghĩa vụ tài sản (nợ nần) mà người đã khuất để lại.

Để quá trình giải quyết thủ tục kê khai di sản thừa kế diễn ra thuận lợi, các bên đương sự cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng cứ ngay từ ban đầu.

Trong thực tiễn giải quyết, việc thực hiện thủ tục kê khai di sản thừa kế đúng quy định pháp luật sẽ giúp các đương sự tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí tố tụng.

Khi tiến hành thủ tục liên quan đến thủ tục kê khai di sản thừa kế, việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình là yếu tố then chốt để bảo vệ tối đa quyền lợi cá nhân.

Ý nghĩa cốt lõi của việc kê khai di sản thừa kế gồm:

Theo kinh nghiệm hỗ trợ pháp lý của Luật Ánh Dương, các vướng mắc phổ biến trong thủ tục kê khai di sản thừa kế thường phát sinh do hồ sơ chưa hợp lệ hoặc thiếu chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án.

Trong thực tiễn giải quyết, việc thực hiện thủ tục kê khai di sản thừa kế đúng quy định pháp luật sẽ giúp các đương sự tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí tố tụng.

Để quá trình giải quyết thủ tục kê khai di sản thừa kế diễn ra thuận lợi, các bên đương sự cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng cứ ngay từ ban đầu.

• Xác định chính xác phạm vi và giá trị khối tài sản thuộc quyền thừa kế.
• Xác định rõ những nghĩa vụ tài chính của người chết phải thanh toán trước khi phân chia di sản (tiền nợ ngân hàng, nợ cá nhân, tiền thuế nợ nhà nước…).
• Làm căn cứ để lập Văn bản khai nhận di sản hoặc Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại tổ chức hành nghề công chứng.

2. Cần chuẩn bị những giấy tờ gì để kê khai di sản thừa kế?

Hồ sơ kê khai di sản thừa kế đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về mặt hộ tịch và chứng thư sở hữu. Bạn cần chuẩn bị 4 nhóm tài liệu sau:

Để quá trình giải quyết thủ tục kê khai di sản thừa kế diễn ra thuận lợi, các bên đương sự cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng cứ ngay từ ban đầu.

Khi tiến hành thủ tục liên quan đến thủ tục kê khai di sản thừa kế, việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình là yếu tố then chốt để bảo vệ tối đa quyền lợi cá nhân.

3. Quy trình 5 bước thực hiện thủ tục kê khai di sản thừa kế

1. Bước 1 – Họp mặt các đồng thừa kế và kiểm kê di sản: Những người thuộc hàng thừa kế họp mặt để thống nhất danh mục tài sản, kiểm tra xem người chết có để lại di chúc hay không và rà soát các khoản nợ của người chết (nếu có).
2. Bước 2 – Lập hồ sơ nộp tại Tổ chức hành nghề công chứng: Nộp toàn bộ hồ sơ đã chuẩn bị tại Văn phòng công chứng hoặc Phòng công chứng trong phạm vi tỉnh/thành phố nơi có bất động sản.
3. Bước 3 – Công chứng viên kiểm tra và gửi niêm yết công khai: Công chứng viên kiểm tra tính hợp lệ của giấy tờ, soạn thảo hồ sơ thụ lý và gửi văn bản yêu cầu niêm yết công khai 15 ngày tại UBND xã/phường theo Điều 18 Nghị định 29/2015/NĐ-CP.
4. Bước 4 – Ký kết văn bản thừa kế tại văn phòng công chứng: Sau 15 ngày niêm yết không có tranh chấp, các đồng thừa kế có mặt cùng lúc tại văn phòng công chứng để ký tên, điểm chỉ vào Văn bản khai nhận / phân chia di sản trước mặt Công chứng viên.
5. Bước 5 – Đăng ký sang tên tài sản và hoàn tất nghĩa vụ tài chính: Mang văn bản công chứng đến Văn phòng Đăng ký đất đai để làm thủ tục đăng ký biến động, sang tên Sổ đỏ sang cho người thừa kế và làm hồ sơ miễn thuế TNCN theo quy định.

👉 Xem thêm bài viết liên quan: Thủ tục khai nhận di sản thừa kế

Khi tiến hành thủ tục liên quan đến thủ tục kê khai di sản thừa kế, việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình là yếu tố then chốt để bảo vệ tối đa quyền lợi cá nhân.

Theo kinh nghiệm hỗ trợ pháp lý của Luật Ánh Dương, các vướng mắc phổ biến trong thủ tục kê khai di sản thừa kế thường phát sinh do hồ sơ chưa hợp lệ hoặc thiếu chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án.

👉 Xem thêm bài viết liên quan: Niêm yết di sản thừa kế

Theo kinh nghiệm hỗ trợ pháp lý của Luật Ánh Dương, các vướng mắc phổ biến trong thủ tục kê khai di sản thừa kế thường phát sinh do hồ sơ chưa hợp lệ hoặc thiếu chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án.

Các đương sự khi thực hiện thủ tục kê khai di sản thừa kế cần lưu ý tuân thủ chặt chẽ thời hạn tố tụng luật định nhằm tránh trường hợp hồ sơ bị đình chỉ hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

👉 Xem thêm bài viết liên quan: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế trọn gói

Các đương sự khi thực hiện thủ tục kê khai di sản thừa kế cần lưu ý tuân thủ chặt chẽ thời hạn tố tụng luật định nhằm tránh trường hợp hồ sơ bị đình chỉ hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Việc ủy quyền cho luật sư đại diện trong thủ tục kê khai di sản thừa kế là giải pháp tối ưu giúp đương sự hạn chế tối đa số lần phải trực tiếp có mặt làm việc.

4. Quy định về miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ khi nhận thừa kế

Một quyền lợi cực kỳ quan trọng mà người kê khai thừa kế cần biết để không bị mất tiền oan: Căn cứ Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ:

Việc ủy quyền cho luật sư đại diện trong thủ tục kê khai di sản thừa kế là giải pháp tối ưu giúp đương sự hạn chế tối đa số lần phải trực tiếp có mặt làm việc.

Trước khi nộp hồ sơ yêu cầu giải quyết thủ tục kê khai di sản thừa kế, đương sự nên kiểm tra kỹ tính chính xác của các thông tin nhân thân và tài sản được ghi nhận trong đơn.

• Được miễn 100% Thuế TNCN và Lệ phí trước bạ: Khi bất động sản được thừa kế giữa: Vợ với chồng; Cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; Cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; Cha chồng, mẹ chồng với con dâu; Cha vợ, mẹ vợ với con rể; Ông bà nội với cháu nội; Ông bà ngoại với cháu ngoại; Anh chị em ruột với nhau.
• Phải chịu thuế và lệ phí: Nếu thừa kế ngoài các mối quan hệ trực hệ nêu trên (ví dụ: chú bác thừa kế cho cháu ruột, người ngoài thừa kế theo di chúc) thì người nhận thừa kế phải nộp 10% Thuế TNCN trên giá trị bất động sản vượt trên 10 triệu đồng và 0,5% Lệ phí trước bạ.